Thành nhà Hồ, còn gọi là thành Tây Đô hay thành Tây Giai, do Hồ Quý Ly cho xây năm 1397. Thành được ghép từ những khối đá lớn mà không dùng vữa, đến nay vẫn còn bốn cổng sau hơn 600 năm. Năm 2011, UNESCO công nhận Thành nhà Hồ là Di sản Văn hóa Thế giới. Thành nằm ở vùng Vĩnh Lộc cũ, nay thuộc xã Tây Đô, cách trung tâm Thanh Hóa khoảng 45 km.
Lịch sử Thành nhà Hồ
Cuối thế kỷ 14, nhà Trần suy yếu. Hồ Quý Ly, khi đó là đại thần nắm quyền, cho xây kinh thành mới ở Thanh Hóa để chuẩn bị dời đô khỏi Thăng Long. Thành được xây năm 1397 và hoàn thành trong khoảng 3 tháng. Năm 1400, Hồ Quý Ly lên ngôi, lập ra nhà Hồ, đóng đô tại đây.
Nhà Hồ tồn tại ngắn, đến năm 1407 thì thất bại trước quân Minh. Tuy vậy, tòa thành vẫn đứng vững qua nhiều thế kỷ.
Thành nhà Hồ có gì đặc biệt?
| Đặc điểm | Mô tả |
|---|---|
| Vật liệu | Đá xanh khai thác ở núi gần đó, đẽo thành khối lớn. |
| Kỹ thuật | Các khối đá ghép khít với nhau, không dùng vữa kết dính. |
| Quy mô | Thành gần vuông, mỗi cạnh dài gần 900 m. |
| Cổng thành | Bốn cổng Nam, Bắc, Đông, Tây; cổng Nam là cổng chính, lớn nhất. |
| Thời gian xây | Khoảng 3 tháng. |
| Công nhận | Di sản Văn hóa Thế giới UNESCO năm 2011. |
Nhiều khối đá nặng hàng chục tấn. Đến nay các nhà nghiên cứu vẫn đặt câu hỏi người xưa đã vận chuyển và ghép chúng như thế nào trong thời gian ngắn như vậy.
Vì sao Thành nhà Hồ được UNESCO công nhận?
Năm 2011, UNESCO ghi danh Thành nhà Hồ là Di sản Văn hóa Thế giới. Khu di sản không chỉ có tòa thành đá (Hoàng thành) mà còn gồm La Thành, vòng thành đất bao ngoài, và Đàn tế Nam Giao, nơi vua làm lễ tế trời đất.
Thành được đánh giá cao vì hai lý do chính:
- Kỹ thuật xây dựng độc đáo: dùng đá lớn ghép khít không vữa, kết hợp với La Thành đắp đất, là kiểu thành lũy bằng đá hiếm thấy trong khu vực vào cuối thế kỷ 14.
- Dấu ấn một giai đoạn lịch sử: thành thể hiện tư tưởng cải cách của nhà Hồ và cách quy hoạch kinh đô theo mô hình phương Đông, có điều chỉnh theo địa hình Việt Nam.
Tham quan Thành nhà Hồ xem gì?
- Cổng Nam: cổng chính, có ba vòm cửa, là nơi chụp ảnh đẹp nhất.
Ảnh: Silviculture · Public domain · Wikimedia Commons
- Tường thành: đi bộ dọc tường để thấy rõ cách ghép đá.
- Các cổng Bắc, Đông, Tây: nhỏ hơn, vắng hơn, hợp để đi dạo.
- Nhà trưng bày: hiện vật khai quật, mô hình thành và tư liệu về nhà Hồ.
- Đàn tế Nam Giao: cách thành vài km về phía nam, nơi vua tế trời đất, đã được khai quật.
Giá vé và thời gian mở cửa
- Giá vé tham khảo: người lớn khoảng 40.000 đồng; trẻ em thấp dưới mức quy định được miễn. Giá có thể thay đổi, nên hỏi lại khi đến.
- Miễn vé: ban quản lý thường miễn vé tham quan dịp Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11). Năm 2026, Thành nhà Hồ và Khu di tích Lam Kinh miễn vé ngày 23–24/11.
- Thời gian: mở cửa ban ngày. Nên đến buổi sáng hoặc chiều muộn để tránh nắng.
Đường đi Thành nhà Hồ
- Từ TP Thanh Hóa: khoảng 45 km về phía tây bắc, đi ô tô hoặc xe máy khoảng 1 giờ.
- Từ Hà Nội: khoảng 150 km, có thể đi theo đường Hồ Chí Minh hoặc cao tốc Bắc – Nam rồi rẽ vào.
- Thành nằm gần đường đi Pù Luông và suối cá Cẩm Lương, nên kết hợp trong cùng một chuyến.
Kinh nghiệm tham quan
- Khu thành rộng và ít bóng mát, nên mang mũ, nước, kem chống nắng.
- Nếu muốn hiểu sâu, thuê thuyết minh hoặc xem kỹ nhà trưng bày trước khi ra tường thành.
- Không trèo lên tường thành hay khắc chữ lên đá.
- Kết hợp lịch trình: Thành nhà Hồ buổi sáng, suối cá thần Cẩm Lương buổi chiều, tối lên Pù Luông.
Đi Thành nhà Hồ với trẻ nhỏ và người lớn tuổi
Khu di tích rộng, đường đi bằng phẳng, thuận tiện cho người lớn tuổi và trẻ nhỏ. Có thể đi bộ hoặc đạp xe quanh tường thành. Nhà trưng bày là nơi trẻ có thể xem mô hình, hiện vật để hiểu thêm về lịch sử. Mùa hè nên đi trước 9 giờ sáng hoặc sau 4 giờ chiều.
Ăn gì gần Thành nhà Hồ?
Quanh khu vực có các quán cơm, món đồng quê như cá đồng, gà đồi, rau rừng. Nếu về lại TP Thanh Hóa, đừng quên thử nem chua, món đặc sản nổi tiếng nhất của tỉnh. Xem thêm Nem chua Thanh Hóa chính gốc.
Muốn đi thêm điểm khác, xem Địa điểm du lịch Thanh Hóa.
Ảnh bìa: Loi Nguyen Duc · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons